جايگاه تغيير اقليم در برنامه چهارم توسعه

مقدمه :

موضوع تغيير اقليم و اثرات احتمالي آن بر روي بخشهاي مختلف اقتصادي و اجتماعي بعنوان يكي از چالشهاي فن آوري بشر مطرح مي باشد . به طوري كه سازمانهاي بين المللي مختلفي همچون UNFCC (چهارچوب كنوانسيون تغيير اقليم سازمان ملل متحد ) پروتكل كيوتو ، هيئت بين الدولي تغيير اقليم ( IPCC) جهت بررسي اين موضوع تشكيل گرديده است .

سازمان هواشناسي كشور به عنوان متولي امر تغيير اقليم در كشور همواره تحولات مربوط به تغيير اقليم را در قالب سازمانهاي بين المللي بدقت زير نظر داشته و بدليل برخورداري از امتياز معاونت اولي سازمان هواشناسي جهاني مي تواند در تصميم گيريهاي مربوطه تأثير گذار باشد به نحوي كه منافع جمهوري اسلامي ايران همواره مورد توجه قرار گيرد .

به دليل رويكردهاي جهاني برنامه چهارم توسعه و نيز بين المللي بودن مسئله تغيير اقليم و منافع ملي اين موضوع از اهميت خاصي در برنامه برخوردار مي باشد . فلذا تبيين جايگاه تغيير اقليم با محوريت سازمان هواشناسي كشور امري روشن و بديهي مي باشد .

رويكردهاي برنامه چهارم در مقوله تغيير اقليم :توجه به امر تغيير اقليم در برنامه چهارم توسعه با رويكردهاي زير صورت خواهد گرفت :

الف) تغيير اقليم و كشاورزي :با توجه به وجود عدم قطعيت و ترديدهايي در چگونگي و ميزان اثرات احتمالي تغيير اقليم در كشاورزي ، سازمان هواشناسي كشور با بررسي و مطالعه دقيق و استفاده از مدلهاي چرخش عمومي جو (GCM) ، تغييرات كمي و كيفي تغييرات اقليمي و اثرات آن در عملكرد محصولات كشاورزي با همكاري وزارت جهاد كشاورزي تعيين خواهد نمود . در اين بخش مناطقي كه متحمل خسارت و كاهش عملكرد محصول و نيز مناطقي كه افزايش عملكرد محصولات را به دليل تغييرات اقليم خواهند داشت ، مشخص خواهد شد .

ب)تغيير اقليم و توليد نفت : كشورهاي توليد كننده نفت همواره از سوي كشورهاي پيشرفته جهان به عنوان عوامل مؤثر در تغيير اقليم معرفي مي شوند ، در صورتيكه صنايع موجود در كشورهاي پيشرفته به مراتب نقش بيشتري در تغيير اقليم دارند .

حضور جمهوري اسلامي ايران به عنوان يكي از كشورهاي توليد كننده نفت و عضو اوپك در سازمانهاي بين المللي و ارائه نقطه نظرات در اين خصوص از اهميت بالايي برخوردار است . در اين زمينه نيز سازمان هواشناسي كشور از درجه اهميت بالايي برخوردار مي باشد .

ج) پيوستن جمهوري اسلامي ايران به پروتكل كيوتو :معاهده تغييرات اقليم در سال 1992 با هدف كاهش گازهاي گلخانه اي و جلوگيري از گرم شدن زمين شكل گرفته است . اين معاهده با پروتكل كيوتو (1997) اجرايي شده و كشورهاي توسعه يافته بر اساس آن متعهد به كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي شدند ، اين معاهده خواهان رفع آثار منفي ناشي از اجراي اين پروتكل بر كشورهاي مختلف از جمله توليدكنندگان گازهاي گلخانه اي مي باشد . در اين معاهده همچنين انتقال فن آوري ، توانمند سازي و مكانيزم هاي توسعه پاك كه بايد با پشتوانه ملي و تكنولوژيكي كشورهاي توسعه يافته انجام شود ، پيش بيني شده است پيوستن جمهوري اسلامي ايران به اين پروتكل در برنامه چهارم توسعه مي تواند تحقق يابد .

د) مركز ملي اقليم (پژوهشگاه اقليم شناسي ) :پژوهشگاه اقليم شناسي در مشهد با دارا بودن پرسنل متخصص در زمينه اقليم شناسي مطالعات تغيير اقليم را ادامه داده و راهكارهاي لازم را با همكاري ساير سازمانهاي اجرايي جهت تصويب ارائه نمايند . سياستهاي اجرايي مركز ملي اقليم در سه راستا مي باشد :

1 . شناخت علمي تغيير اقليم : ارزيابي جنبه هاي علمي و فني سيستم اقليمي و تغيير اقليم

2 . تعيين اثرات تغيير اقليم و سازگاري : تعيين آسيب پذيري انسان و سيستمهاي طبيعي نسبت به تغيير اقليم و شناسايي پيامد هاي مثبت و منفي تغيير اقليم و ارائه گزينه هاي موجود براي سازگاري با اين پيامدها .

3 . كاهش اثرات تغيير اقليم : روشهاي كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي در كشور و نيز كاهش اثرات تغيير اقليم و موضوعات اقتصادي مربوطه مورد بررسي قرار گيرد .

منبع: www.cloudysky.ir

فائو: مقابله با تغییر اقلیم با استفاده از مراتع

رم - خبرگزاری کشاورزی ایران

سازمان فائو در جدیدترین گزارش خود اعلام کرد مراتع و علفزارها قابلیتهای فراوان و استفاده نشده ای برای تعدیل پدیده تغییر اقلیم دارند.

به گزارش ایانا و به نقل از سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، این سازمان در جدیدترین گزارش خود اعلام کرد مراتع و علفزارها قابلیتهای فراوان و استفاده نشده ای برای تعدیل پدیده تغییر اقلیم دارند.در این گزارش آمده است مراتع و علفزارها در صورت مدیریت اصولی می توانند حتی بیش از جنگلها کربن محیط را جذب نمایند.با توجه به این که 30 درصد از اراضی زمین و 70 درصد اراضی کشاورزی را مراتع تشکیل می دهند، این 4/3 میلیارد هکتار می­توانند نقش بسیار مهمی در کاهش آسیب پذیری مقابل پدیده تغییر اقلیم ایفا نمایند.الکساندر مولر، معاون مدیرکل فائو، گفت: دنیا باید از تمام گزینه های محتمل برای مقابله با پدیده گرم شدن زمین استفاده کند. کشاورزی قابلیت زیادی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای دارد که این مقصود با اجرای عملیات خاصی مانند ساختن خاک و تولید کربن در بیوماس حاصل می آید. ضمن این که به حاصلخیزی و انعطاف­پذیری بخش کشاورزی کمک می نماید.مراتع علاوه بر میزان قابل توجهی کربن که در درختان، بوته ها و علفها محبوس است، بالغ بر 30 درصد کربن خاک را ذخیره می نمایند. اما این مراتع به تنزل کیفیت حساس اند. 70 درصد مراتع در معرض چرای بی رویه، شوری، اسیدی شدن و دیگر فرآیندها قرار دارند. فشار بر این اراضی نیز برای برآوردن نیاز رو به افزایش گوشت و محصولات لبنی بیشتر شده است.نکته دیگر، حفظ تنوع زیستی است. طبق برخی برآوردها، تفاوت تنوع زیستی بالقوه مراتع با جنگلها بسیار ناچیز است. با این همه، شواهد دال براین است که وضعیت کاهش گونه های جانوری، گیاهی و میکرو ارگانیسمهای موجود در خاک اراضی مرتعی به حد مخاطره آمیزی رسیده است.بنابراین مدیریت صحیح مراتع شامل بازگردانی مواد آلی به خاک، کاهش فرسایش و ضایعات حاصل از سوزاندن و جلوگیری از چرای بی­رویه می­تواند میزان زیادی کربن (تا حد یک میلیارد تن) را نگه دارد. اما این مهم نیازمند هماهنگی و تلاش جمعی در سطح جهان است.همچنین برای رفع برخی موانع اقتصادی و سیاسی- اجتماعی مانند اجاره داری، مالکیت عمومی و خصوصی سازی، رقابت برای کشت و فقدان خدمات آموزش و بهداشت در مرتعداران و ساکنان این مناطق باید کوشش بیشتری به عمل آید.

مترجم: سید محسن سنجری

توصیه تشکل غیر دولتی کانون عالی گسترش فضای سبز و حفظ محیط زیست ایران به نمایندگان ایران در اجلاس کپنهاک

کتاب پیشرفت های اخیر در اقلیم شناسی توریسم (مجموعه مقالات)

کتاب پیشرفت های اخیر در اقلیم شناسی توریسم که به صورت مجموعه مقالات با ویراستاری  Matzarakis و همکارانش از طریق لینک زیر قابل دانلود است.

Advances in Tourism Climatology November 2004
Edited by  A. Matzarakis, C. R. de Freitas and D. Scott  

کتاب را از اینجا دانلود کنید

همچنين مجموعه مقالات مجلد شده در كتاب:

Developments in Tourism Climatology December 2007
Edited by  A. Matzarakis, C. R. de Freitas and D. Scott

را از اينجا دانلود كنيد. 

روزهای آلودگی هوا بیشتر مایعات بنوشید

دکتر حسین حسینیان – عضو هیات مدیره انجمن سم شناسی ایران گفت: منواکسید کربن مهم ترین آلوده کننده کنونی شهر تهران علاوه بر اثرات منفی که به تنفس و ریه می گذارد، از بهره هوشی افراد خصوصاً کودکان می کاهد.

وی به ماسک های مورد استفاده مردم اشاره کرد و گفت: از هر نوع ماسکی که به منظور جلوگیری از آلودگی استفاده شود، مقداری ذرات آلوده از ماسک قابل عبور است، ولی بهترین ماسک ها آن هایی هستند که فیلترهای مناسب تری دارند.

وی در ادامه توضیح داد: یک سری سموم از طریق پوست بر افراد اثر می گذارد. همچنین افرادی که مشکل ریوی دارند، وقتی لباسشان آلوده باشد در محیط تنفسی آلوده تری قرار می گیرند، چون البسه می توانند ذرات معلق در هوا را جذب کنند. به همین دلیل توصیه می شود در این موقعیت بحرانی افراد بیشتر استحمام و تعویض لباس کنند.

این عضو هیات مدیره انجمن سم شناسی پیشنهاد داد: در مورد مشکل آلودگی هوا باید فکری اساسی کرد و ارگان خاصی را مسئول کنترل آن کرد. در واقع باید فرهنگ سازی درست در این زمینه صورت گیرد.

فصل آلودگي هوا و سلامت انسان

همه ساله با شروع فصل سرما و روشن شدن وسايل گرمازا، آلودگي هوا را در شهرها احساس مي کنيم .اين موضوع به اين معني نيست که ما در فصول گرم سال آلودگي نداريم، بلکه سرماي هوا باعث مي شود که ما آلودگي را بيشتر احساس کنيم.

آلودگي هوا چيست؟

هر گونه تغيير در ترکيب شيمييايي، فيزيکي و حتي بيولوژيکي جو که باعث به خطر افتادن حيات موجودات زنده شود، آلودگي هوا گفته مي شود.منابع آلودگي هوا متفاوت است و امکان دارد طبيعي يا مصنوعي باشد که از آن جمله مي توان به وجود خودروها در کلان شهرها ، احتراق، فرايندهاي صنعتي و گاهي فعاليت آتش فشان ها اشاره کرد.

آلاینده های هوا

مونواکسيدکربن ، اکسيدهاي نيتروزن، هيدروکربن ها ، اکسيدهاي سولفور، ذرات معلق و سرب از جمله مواد آلوده کننده هوا به شمارمي روند.

1- مونواکسيدکربن يا  co: گازي است بي رنگ و بي بو که وجود مقادير هر چند اندک آن در محيط براي سلامت انسان نامطلوب است. اين گاز باعث بروز اختلال در تنفس سلول ها مي شود. علايم مسموميت با گاز co بستگي به مقدار گاز در محيط دارد.

سردرد و سرگيجه، حالت خواب آلودگي و در نهايت بي هوشي که منجر به مرگ مي شود، از علايم وجود گاز co در محيط است.  

2- اکسيدهاي نيتروزن : وجود اين گاز در محيط باعث تحريک چشم ، بيني، گلو و شش ها مي شود. تماس طولاني مدت با اين گاز باعث افزايش آسيب پذيري بدن انسان در برابرعفونت هاي بيماري زا نظير آنفلوانزا مي شود. ميزان زياد اين گاز در محيط ، باعث اختلال در قوه بويايي، ناراحتي هاي حفره بيني، اشکالات تنفسي ، ناراحتي هاي اعصاب، ادم ريوي و سرانجام مرگ مي شود.

3- هيدروکربن ها : اين گروه مهم ترين منبع آلودگي هوا در محيط هستند. وجود اين آلاينده در محيط باعث تحريک چشم ، سرطان و اختلال در مرکز خون سازي بدن مي شود.

4- اکسيد هاي سولفور : اين اکسيد از طريق منابع طبيعي و انساني وارد محيط مي شود. قرار گرفتن در معرض اين گاز باعث سوزش گلو، افزايش ضربان قلب و سرعت حرکات تنفسي مي شود.

5- ذرات معلق : ذرات معلق به ذرات جامد کوچک و قطرات مايع موجود در هوا اطلاق مي شود. از عمده ترين عوارض ذرات معلق بر روي انسان مي توان به بيماري هاي عفوني بخش هاي بالاي دستگاه تنفسي، اختلالات قلبي ، برونشيت ، تنگي نفس ، التهاب ريوي و کاهش مکانيسم هاي دفاعي بدن اشاره کرد.

علاوه بر موارد فوق، امروزه آلودگي هوا به عنوان يک بحران جهاني مد نظر است و پديده هايي همچون وارونگي گرمايش جهاني، افت لايه ازن، استراتوسفري و باران هاي اسيدي حاصل اين بحران است.

هنگام بروز پديده آلودگي هوا چه بايد کنيم؟

1- هنگام بروز پديده آلودگي هوا، فضاي داخل خانه هم به اندازه هواي بيرون خانه دچار آلودگي مي شود که براي جلوگيري از اين کار بهتر است هر روز ميزان حرارت وسيله ي گرما زا را در کمترين حد خود قرار دهيم تا هواي خانه عوض شود.

2- استفاده از ماسک در هنگام آلودگي هوا توصيه مي شود، اما اين ماسک بايد از جنس فيبر باشد، نه ماسک پارچه اي و نه ماسک دندان پزشکي، و بعد از هر بار مصرف بايد تعويض شود.

3- در آلودگي هوا، کودکان بيشتر از افراد ديگر آسيب مي بينند. پس بايد امکانات لازم را براي حفظ سلامتي آنها مهيا کنيم.

4- تغذيه مناسب براي کاهش مضرات آلودگي هوا مهم است. به همين منظور مصرف شير و ماست کم چرب، ميوه ها و سبزيجات تازه براي دفع مسموميت از بدن، به ويژه مسموميت ناشي از سرب توصيه مي شود.

هنگام بروز پديده آلودگي هوا، از خوردن فست فودها (غذاهاي آماده) ومواد غذايي حاوي مواد نگه دارنده مثل چيپس و انواع کنسرو خودداري کنيد.

5- ذرات ريز ناشي از آلودگي هوا روي سطح پوست مي نشينند. بنابراين هنگام شستشوي دست و صورت از آب خالي استفاده نکنيد، زيرا ترکيب اين ذرات با آب، ماده اسيدي ضعيفي را ايجاد مي کند که به مرور باعث پيري زودرس پوست مي شود.

منابع:

1- منابع اثرات آلودگي محيط زيست/دکتر مهدي تقي زاده

2- آلودگي محيط زيست-هوا-آب خاک-صوت/مينو دبيري

3- اکولوژي /دکتر محمد اردکاني

4- فرهنگ محيط زيست/حسن دولت آبادي