
دانشمندان علوم جو براساس كشفيات اوليه ، آزمايش هاي علمي گسترده اي را براي فناوري بارورسازي ابرها به عنوان روشي موثر در جهت تعديل آب و هوا به اجرا درآوردند به طوري كه اگر اين فناوري بدرستي مورد استفاده قرار گيرد، به نتايج شگفت آوري مي توان دست يافت. تاكنون هدف از بارورسازي ابرها و اقداماتي كه در اين زمينه صورت گرفته تعديل مه ، تگرگ ، باد و رعدوبرق بوده ؛ اما هدف عمده از اجراي طرح ها در اين خصوص افزايش بارش باران و برف است.
طبق اطلاعات به دست آمده از كشورهاي عضو سازمان هواشناسي جهاني ، هم اكنون طرح هاي بارورسازي ابرها در بيش از 40 كشور جهان انجام مي شود.

سال 1946 در آزمايشگاه هاي تحقيقاتي جنرال الكتريك نيويورك تحقيقاتي انجام شد كه به تعديل حجم عظيمي از ابرها با هزينه مناسب منجر شد. از افرادي كه در اين زمينه نقش بسزايي ايفا كرده اند، مي توان به برنارد ونگوت و وينست شيفر اشاره كرد.
دانشمندان علوم جو براساس كشفيات اوليه ، آزمايش هاي علمي گسترده اي را براي كاربرد فناوري بارورسازي ابرها به عنوان روشي موثر در جهت تعديل آب و هوا به اجرا درآورده اند.
مقدار بخار آب موجود در جو، در يك حجم مشخص با بالا رفتن دما افزايش مي يابد. رطوبت نسبي يكي از معيارهاي اندازه گيري بخار آب است. مي توان گفت رطوبت نسبي درصدي از بخار آب موجود در هوا در مقايسه با بيشترين مقدار بخار آبي است كه هوا مي تواند در خود نگاه دارد. به عنوان مثال ، اگر دماي مجاور سطح زمين 25 درجه سانتي گراد و تراكم بخار آب نصف بيشترين مقدار موجود در آن درجه حرارت باشد، رطوبت نسبي 50 درصد خواهد بود. وقتي حجم هوايي با مشخصات فوق سرد مي شود، با صعود به ناحيه فشار هواي كمتر رطوبت نسبي افزايش مي يابد. ضمن اين كه تراكم نسبي بخار آب و هواي خشك ثابت مي ماند. در اين حالت ، اگر دما به 12 درجه سانتي گراد برسد، رطوبت نسبي به صددرصد خواهد رسيد كه در اين حالت مي گوييم هوا اشباع شده است.
اگر سرد شدن ادامه يابد، ميزان بخار اضافه به ميزان مورد نياز براي حفظ حالت اشباع به قطرات ابر تبديل مي شوند. قطرات ابر در اطراف هسته هاي ميعان ابر به وجود مي آيد. ذرات هوا و نيز ميكروسكوپي معلق در جو هميشه وجود دارند، آنهايي كه نسبتا بزرگ و جاذبه الرطوبه هستند، به عنوان هسته هاي ميعان ابر، مناسب تر هستند. از آنجايي كه جو حاوي هسته هاي ميعان زيادي است ، بنابراين بيشتر ابرها از قطرك هاي كوچك با تراكم زياد تشكيل شده اند.
مسوولان اين امر معتقدند، در اين سالها موضوع باروري ابرها از جايگاهي ويژه در كشور و منطقه برخوردار است. به طوري كه از سوي مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها در سال آبي 85 - 86 در مساحتي حدود يك سوم كشور اين فعاليت انجام شد. وزارت نيرو براساس ماده 19 قانون ملي شدن آب ها و ماده 29 قانون توزيع عادلانه آب وظيفه استحصال آب از طريق باروري ابرها را به عهده دارد. جز اين ماده قانوني ، صورتجلسه اي نيز با سازمان هواشناسي مبادله شده كه براساس آن وظيفه تحقيقات درخصوص باروري ابرها به عهده سازمان هواشناسي است و وظيفه انجام مطالعات و اجراي طرح هاي باروري ابرها را وزارت نيرو عهده دار شده است.
براساس گزارش هاي منتشر شده ، طرح باروري ابرها در سال آبي 85 - 86 با استفاده از 2 فروند هواپيماي مجهز به تجهيزات مخصوص باروري ابرها از ابتداي آذر 1385 در محدوده اي به شعاع 400 كيلومتر از مركز يزد كه شامل استان هاي يزد،كرمان ، فارس ، اصفهان ، چهارمحال و بختياري و كهگيلويه و بويراحمد و بخش هايي از استان هاي خراسان رضوي و جنوبي ، قم و سمنان مي شود، به اجرا درآمده است كه اين فعاليت ها تداوم خواهد يافت. همچنين بر اساس گزارش مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها، در طول دوره عمليات به راه اندازي مجدد رادارهاي هواشناسي مستقر در استان هاي يزد و كرمان اقدام شد و سايت راداري كوهپايه اصفهان نيز به بهره برداري رسيد.
|
در جهان تعديل مه براي بهبود بخشيدن به عملياتي كه در بسياري از فرودگاه ها صورت مي گيرد، كاربرد دارد. به طور خاص ، شركت هاي خطوط هوايي از فناوري تعديل آب و هوا بهره مند مي شوند. هم اكنون سيستم هاي عملياتي در چندين فرودگاه عمده و مهم كشور امريكا به كار برده مي شود. در ابتدا تاييد روي پراكنش مه سرد كه شامل قطرك هاي آب ابر سرد در دماي زير صفر درجه سانتي گراد است ، بود. در عين حال ، پيشرفت هايي در زمينه تعديل مه گرم صورت گرفته ؛ اما هنوز فناوري كم هزينه اي جهت پراكنش مه گرم شناخته نشده است. بارورسازي مه ابرسرد يا يك استراتوس يكي از كاربردهاي فناوري تعديل آب و هواست كه تاثير آن به طور واضح و آشكار نشان داده مي شوند. هواپيماهاي سبك بيشتر براي پرواز بالاي مه فرستاده مي شوند و قرص هاي يخ خشك را روي مه رها مي كنند. در نتيجه بلورهاي يخ رشد مي كنند و طي 10 تا 15 دقيقه تبديل به برف سبك شده و فرو مي ريزند. بارش برف وضوح موقتي ايجاد مي كند كه مي تواند روي باند فرودگاه تاثير بگذارد. |
يكي از نكات مهم در طراحي و اجراي طرح هاي باروري ابرها، نياز آبي منطقه و تاثير اقتصادي اجراي طرح باروري ابرهاست كه اين نكات در طراحي منطقه اجراي عمليات باروري ابرها در نواحي مركزي كشور نقش ويژه اي داشته است.
هم اكنون طرح باروري ابرها در قالب يك طرح مطالعاتي و اجرايي و در طول دوره اجراي عمليات ، ظرفيت بارورسازي ابرها در منطقه را بررسي مي كند و سپس به نتايج به دست آمده به همراه تامين امكانات سخت افزاري و نرم افزاري ، بستري براي اجراي عمليات باروري ابرها در ديگر نقاط كشور فراهم مي كند.
توانايي هسته سازي يديدنقره با كاهش دما افزايش يافته و با نوع دستگاه تغيير مي كند. در بيشتر دستگاه هاي دماي آستانه اي كه در دماي پايين تر از آن ، يديدنقره هسته يخ موثر است 5 (منفي پنج) درجه سانتي گراد است.
بارورسازي چنين ابرهايي در واقع مقدار بارندگي را به كمتر از آنچه ممكن است توليد كنند، كاهش مي دهد. هر چند شواهد كمي براي حمايت از اين نظريه وجود دارد، متصديان تعديل آب و هوا بايد درباره انواع مختلف ابرهايي كه در زمستان از روي رشته كوه ها عبور مي كنند، شناخت كافي داشته باشند.در بارورسازي اين ابرها از مواد مختلفي استفاده شده است ، يديدنقره كه با ژنراتورهاي زميني يا از هواپيما بالاي قله ابر آزاد مي شود، بيشترين كاربرد را داشته است.
مطالعات آماري بارندگي و اطلاعات جريان رودخانه اي نشان مي دهد كه در برخي طرح هاي بارورسازي ابرهاي زمستاني كوهساري 5 تا 15 درصد بارندگي فصلي در منطقه هدف افزايش يافته است.
ابرهاي همرفتي در بارندگي تابستاني در سراسر جهان نقش مهمي ايفا مي كنند و منبع عمده بارش در فصول مناطق حاره اي هستند. تعديل ابرهاي همرفتي بسيار پيچيده تر از ابرهاي زمستاني كوهساري است. بارورسازي ابرهاي همرفتي با هسته هاي ميعان بزرگ امكان پذير است ؛ اما از آنجايي كه ميزان مواد مورد نياز زياد است ، اين روش به ندرت عملي است.
اگر شرايط مناسب باشند، ابرهاي همرفتي مي توانند تحريك شوند تا اين كه بيشتر رشد كرده و دوام طولاني تري داشته باشند. تحقيقات نشان مي دهد وارد كردن يديدنقره يا يخ خشك به قسمت هاي ابر سرد يك ابر سبب انجماد قطرات مي شود در اثر انجماد گرماي نهان انجماد به مقدار زيادي آزاد شده ، گرماي آزاد شده شناوري ابر را بيشتر كرده و سبب مي شود ابر بيشتر رشد كند.
هم اكنون انجمن تعديل آب و هوا به نام weather modification Association در كشور امريكا با عنوان انجمن تحقيقات كنترل آب و هوا تاسيس شده است كه 200 عضو را در 5قاره جهان مستقر كرده است كه مي تواند در ارائه دستاوردها و تجارب جهان به ديگر كشورها بسيار فعال و موثر عمل كند.
توفان های هاریکن گوستاو - هانا - ایک - ژوزفین و غیره با گرم تر شدن آب و هوای کره زمین سهمگین تر شده اند

درسومین سالگرد توفان کاترینا، توفانی بنام گوستاو (Gustav) که از نظر قدرت تخریب جزء گروه 5 توفانهای هاریکن قراردارد، با شدت بیش از260 کیلومتر برساعت در تاریخ 25 اگوست 2008 از سمت آبهای گرم خلیخ مکریک به طرف نئواورلئان حرکت کرده است. توفان گوستاو هفتمین توفان تروپیکال و سومین توفان هاریکن ودومین هاریکن اقیانوس اطلس در سال 2008 است . این توفان خسارات بسیاری در هائیتی ، جمهوری دومینیکن ، جامائیکا، کوبا و غیره وارد کرده است وتعداد زیادی کشته وبی خانمان برجای گذاشته است . شهردار نئواورلئان این توفان را توفان قرن نامیده ودستور تخلیه اجباری منطقه را داده است .درجه حرارت بالای آبهای خلیج مکزیک نشان می داد که فاجعه باید سخت باشد. قبل از وقوع توفان گوستاو دو توفان دیگر تشکیل شده بود.این توفان تفاوتهایی را با توفان کاترینا داشته است بدین ترتیب که :
*- توفان گوستاو گرمای بیشتری از آبهای گرم خلیج گرفته است.
*- جریان چرخشی آن نزدیک به 90 درجه بوده وحداکثر حرارت برای تغذیه نسبت به کاترینا داشته است.
*-ارتفاع موجها وجزر ومدها به بیش از 20 فوت یعنی بلند تر از کاترینا بوده است. گفته شده است که لنگر گاه ها ( و دیواره های ساحلی) برای امواجی با چنین بلندی و قدرت مخرب ساخته نشده اند.
اگرچه این توفان که تمرکز آن بیشتر در ناحه ارگانزاس- تکزاس ولوئیزیانا بوده است فروکش کرده ولی توجهات بطرف توفان Ike متمایل شد .

توفان گوستاو


توفان هانا
گفته می شود توفان Ike امروز ( 7 سپتامبر 2008 ) از گروه 3 به گروه 4 تبدیل شده است . سرعت این توفان 135 مایل بر ساعت است که در چشم توفان 140 مایل بر ساعت می باشد . بر طبق آخرین اخبار این توفان با سرعت 215 کیلومتر به سمت جزایر دریای کارائیب می رود از جمله باهاما - و کوبا . این توفان هماکنون به سمت بندر " لویزیانا " در حرکت است . شایان ذکر است تقریباً یباً 62 درصد واردات مواد مصرفی آمریکا از طریق همین بندر انجام می شود لذا بسته شدن و آسیب دیدن این بندر موجب اختلال در این واردات می شود . این توفان نهمین توفان تروپیکال فصل است که بطرف غرب گسترش پیدا کرده وبه طرف Lesser Antilles و آفریقا با قدرت 65 مایل در ساعت حرکت کرده است .
درهمین حال توفان حاره ای دیگری در دوم سپتامیر ، بنام توفان ژوزفین در سواحل افریقا ، در 180 مایلی غرب – جنوب غرب جزایر Cape Verde ، با قدرتی برابر با 50 مایل درساعت شکل گرفته وبه طرف شرق اقیانوس اطلس حرکت کرد. و بالاخره توفان حاره ای کارینا در ناحیه شرقی اقیانوس آرام درهمان روز دوم سپتامبر تشکیل شده وکم کم ضعیف شده وبه طرف غرب وشمال غرب حرکت کرده ولی فقط خطرات دریایی را بدنبال داشت. تحقیقات نشان می دهد ،توفانهای اقیانوس اطلس افزایش یافته، قوی تر وهمچنین مخرب تر شده است .در چهار سال گذشته توفانهای کاترینا وگوستاو وشش توفان دیگر در گروه 4 یا 5 قرار گرفته اند با قدرت 131 مایل برساعت .بنا بر گفته اقلیم شناسان اثرات گرمایش زمین بر این توفانها متقاوت بوده است . به گفته Judith Curry ، رئیس مطالعات اتمسفری دانشگاه جورجیا ،ما باید منتظر وقوع توفانهای بیشتر از گروه های 4 یا 5 باشیم .از سالهای 2004 تا به امروز توفانها همچنان شدیدتر می شوند. بنا برگفته یکی دیگر از دانشمندان بنام Kevin Trenberth رئیس بخش آنالیز آب وهوا درمرکز ملی تحقیقات اتمسفری در کلرادو، از اواسط دهه 1990 انرژی توفانهای هاریکن که از گرمای آب اقیانوسها تغذیه می کنند ، رو به افزایش است بنابراین اثر گرمایش زمین بر شدت توفانها هر روز روشن تر می شود. Gabriel Vecchi از محققین سازمان اقیانوس شناسی وهواشناسی امریکا در پرینستون، درمقاله ای بیان داشته است ، 6 تا 8 درصد افزایش بارندگی توفانهای کاترینا وگوستاو بعلت گرمایش زمین است .بدین ترتیب که گرم شدن آب اقیانوسها سطح هوا را گرم کرده که می تواند حامل مقدار زیادی رطوبت باشد ، این گرما ورطوبت به عنوان سوخت به هاریکن رسیده قدرت آنرا افزایش داده که بصورت باراندگی شدید دوباره به زمین بازگشته است .بنابر نظر Judith Curry ، تعداد توفانها از گذشته بیشتر شده است. ازسال 1975 تا 1990 ، 17 درصد هاریکن های دنیا در طبقه بندی 4 یا 5 قرار می گرفته اند ولی از 1990 تا 2004 به 35 درصد واز سال 2003 تا سال گدشته به 41 درصد رسیده ، درحالیکه هنوز توفان گوستاو محاسبه نشده است.
*****
افزوده :
توفانها از نظر قدرت و ارتفاع امواجی که ایجاد می کنند به 5 گروه تقسیم می شوند:
|
گروه |
سرعت باد مایل برساعت (کیلومتر برساعت) |
ارتفاع امواج فوت (متر) |
|
5 |
156 (250) |
18(5/5) |
|
4 |
155-131 (249-210) |
18-13(5/5-0/4) |
|
3 |
130-111 (209-178) |
12-9 (7/3-7/2) |
|
2 |
110-96 (177-154 |
8-6 (4/2-8/1) |
|
1 |
95-74 (153-119) |
5-4 (5/1-2/1) |
قسمتی از بزرگراه highway 1 Grand isle,La واقع در لوئیزیاناکه در اثرتوفان گوستاوبه زیر آب رفته است.
منابع:
Reuters/NOAA/Handout
Newscloud.com
Weather.com/newscenter/hurricanecentral
News.yahoo.com/s/ap/sci-gustave-warming
درختان سدر لبنان در اثر گرم شدن آب وهوای کره زمین در معرض خطر قرار گرفته اند
کانون ديده بانان زمين : فرزانه رحیمی - 2008-August

در دهه گذشته درختان سد در Tannourin واقع در شمال لبنان مورد حمله نوعی زنبور بی عسل بنام Cephalcia tannourinensis قرارگرفته اند که محققین آنرا به تغییرات درجه حرارت و رطوبت خاک نسبت می دهند. ولی هجوم حشره مورد کنترل قرار گرفت . با وجود این بنا به گفته" نصری کاوار "پروفسور بازنشسته دانشگاه آمریکایی بیروت که سرپرستی گروه محققین رابرعهده دارد ، هنوز مدرک محکم علمی برای پیش بینی چگونگی اثرات تغییرات آب وهوا بر درختان سدردر دست ندارد. کاوار می گوید : برای من درخت سدر سمبل لبنان است که نشان دهنده استفامت خارق العاده آن است وامیدوارم بچه های سرزمین من بتوانند از وجود آن لذت ببرند ومن فکر می کنم اینطور خواهد شد.تلاش برای حفاظت از درختان سدر "بروک Barouk ) " Baroukدهکده ای در منطقه شوف لبنان، پناهگاه تنوع زیستی با 524 گونه گیاهی و جانوری شامل پرندگان ، پستانداران، خزندگان ، مانند گراز وحشی ، شغال ، کفتار، گرگ...) به عنوان ذخیره گاه ، از سال 1996 توسط ولید جمبلات شروع شد. این ذخیرگاه با وسعتی معادل 160 کیلومتر مربع( 5/1 درصد خاک لبتان ) یک چهارم جنگل های سدر را دربر می گیرد. بنا به گفته "هانی" هماهنگ کننده علمی این تحقیق ، رشد درخت سدر بدین صورت است که بعد از رسید به ارتقاع هفت یا هشت متر بصورت گوه ای شکل در می آید. سپس قسمت بالای آن می میرد که البته شرایط طبیعی رشد این گیاه است ونوعی بیماری نیست ،زیرا دیگر آب زیر زمینی نمی تواند تا آن ارتقاع گیاه را تغذیه کند. این یکی از خصوصیات متفاوت درخت سدر منطقه لبنان با سایر درختان در مناطق دیگر است .این درختان بومی مناطق کوهستانی در غرب هیمالیا در ارتقاع 1500 تا 3200 متر ودر ناحیه مدیترانه در ارتفاع 1000 تا 2200 متر است با برگهای سوزنی شکل همیشه سبز. که در پرچم لبنان به تصویر کشیده شده است . اگر درخت سدر لبنان در مناطقی که آب و برف بیشتر داشته باشد کاشته شود ، بدین شکل نخواهد بود. مشکلات سیاسی لبنان ،به تلاشها برای جذب توریسم به این ذخیرگاه علی رغم زیبایی آرامش بخش آن ، ضربه زده است.درسال 2004 تعداد توریست ها به 28000 نفر می رسید ولی بعد از مرگ نخست وزیر پیشین لبنان به 21000 در سال 2005 رسیده و درسال 2006 حدود 17000 توریست به این منطقه آمدندوبعلت جنگ با اسرائیل درسال 2006 فقط 14000 بازدید کننده داشته است . هانی می گوید: هنوز اوضاع آرام نشده است وما امیدواریم درآینده مردم به این منطقه سفر کنند واز دیدن طبیعت لبنان لذت ببرند.

درختان سدر(Cedar) در دهکده شوف
منبع : 2008, REUTERS
با ادامه فعالیت بشردر افزایش گازهای گلخانه ای و اثر آن در تسریع گرم شدن آب وهوای کره زمین ،خشکسالی ها بیشتر ، طوفانها شدیدتر ، سیلابها سنگینر ، معدل بارش ها کمتر ولی شدت آن زیاد تر می شود.
کانون ديده بانان زمين
نتیجه بررسی تغییرات آب وهوا که با حضور دوازده آژانس دولتی ازجمله سازمان هوا شناسی و اقیانوس شناسی امریکا (NOAA) ، برگزار گردید، بوسیله برنامه علمی تغییرات آب وهوا آمریکا منتشرشد.
نتیجه مطالعات عملی نشان داده است که دراثر تغییرات آب وهوا باحداکثردرجه حرارت هوا که تاکنون تجربه شده است مواجه خواهیم بود.
متخصصین امریکایی درگزارش منتشر شده به عنوان اولین بررسی قاره ای و دررابطه با بیشترین وقوع حوادث طبیعی بیان داشتند:
با ادامه فعالیت بشردر افزایش گازهای گلخانه ای و اثر آن در تسریع گرم شدن آب وهوای کره زمین ،خشکسالی ها بیشتر ، طوفانها شدیدتر وسیلابهای سنگینری ، بخصوص در آمریکای شمالی ، درپی خواهیم داشت. همچنین دربرنامه علمی تغییرات آب وهوا گفته شد ،به نظر می رسدباید انتظار حوادثی را داشت که وقوع آن بندرت در منطقه ای اتفاق بیفتد.
این گزارش سئوالاتی را در رابطه با کاهش درجه حرارت در بعضی از نقاط دنیا در سال جاری ، در پی داشته است که British Met Office آنرا به جریان آب سرد لانینا در اقیانوس اطلس وآنومالی درجه حرارت نسبت داده است .

دراین نمودار احتمال حداکثر درجه حرارت وحداکثر نزولات جوی را نشان می دهد
درگزارش ارائه شده موارد زیر عنوان شده است :
-
گرمای غیر طبیعی درشبها وروزها .
-
شب های سرد را احتمالا" کمتر تجربه خواهیم کرد.
-
وسعت یخ های دریاها روبه کاهش گذاشته و ممکن است حتی دردهه های آینده درتابستان در اقیانوس منجمد شمالی ناپدید شود.
-
معدل بارش ها احتمالا" کمتر شده ولی شدت آن زیاد می شود.
-
خشکسالی بیشتر شده ودربعضی از نواحی بسیار شدید خواهد بود.
-
طوفانهای هاریکن باعث افزایش بارشها شده و وزش بادهای شدید را درپی خواهد داشت.
-
درفصول سرد سال در اقیانوس اطلس واقیانوس آرام طوفانهای شدید امواجی را با ارتقاع زیاد به همراه خواهد داشت.
کولر خورشیدی تولید شد که به برق خانگی وصل می شود و دیگر نیازی به تبدیل کننده برق بین دستگاه خورشیدی و کولر نیست
ترجمه کانون ديده بانان زمين - طیبه موسوی - August11-- 2008

شرکت GreenCore Air کولری را تولید کرد که فقط با یک باتری خورشیدی 170 واتی کار می کند.یک دستگاه از این سیستم خورشیدی می تواند گرما و سرما ی یک اتاق به مساحت 600 فوت مربع را تامین کند.
برق این دستگاه به برق خانگی وصل می شود و دیگر نیازی به تبدیل کننده برق بین دستگاه خورشیدی و کولر نیست زمانیکه خورشید نباشد و باتری خالی شود می توان با تبدیل کننده به برق خانگی دستگاه را وصل کرد.
دو نوع از این دستگاه تولید شده به صورت ثابت و متحرک و تاکنون در رستوران مک دونالد و نیروی دریایی آمریکا از آن استفاده شده است.




