تصمیم سران گروه G-8 برای کاهش گازهای گلخانه ای تا سال 2050 یعنی خرید زمان بیشتر برای ادامه برنامه های اقتصادی وسیاسی این کشور ها که حاصل آن گرمایش بیشتر و بلایای بیشتر برای ساکنین زمین خواهد بود
کانون ديده بانان زمين : فرزانه رحیمی - July 7- 2008
سران هشت کشورآمریکا، آلمان ، ژاپن، ایتالیا ، فرانسه، کانادا،روسیه وبریتانیا موسوم به گروه G-8 از روز 7 تا 9جولای 2008 درجزیره هوکایدو ژاپن گرد هم آمده اند تا در باره موضوع های مختلفی از جمله گرم شدن آب وهوای کره زمین با هم مذاکره کنند. نخست وزیر ژاپن خواستار سرعت بخشیدن در برقراری چهارچوبی جدیدی برای محدودیت های( کاهش گاز های گلخانه ای ) مطرح شده در پیمان کیوتو که در سال 2012 منتقضی می شود شد .
اتحادیه اروپا و گروه های سبز، برای موافقت جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه ای تا سال 2050 به میزان50 درصد ، به آمریکا فشار وارد کرده اند. بنا بر اظهار نظرمانوئل باروسو رئیس اتحادیه اروپا ، اگر ما در کنفرانس به این میزان کاهش توافق پیدا کنیم ، بهتر می توانیم با سایر کشورهای ازجمله چین گفتگو کنیم.
چین وهند که درحال تیدیل شدن به قدرتهای بزرگ اقتصادی و تولید کننده یک چهارم گازهای گلخانه ای هستند، موافق تحت کنترل در آوردن انتشار این گازها نیستند مگر اینکه سایر کشورهای بخصوص امریکا به کاهش انتشار این گازهای متعهد شود.
کشورهای درحال توسعه تقاضا کمک های مالی بیشتر و انتقال تکنولوژی انرژی پاک ، هستند. کشورهای عضو G-8 حدود 40 درصد آلودگی ناشی از انتشار گازهای گلخانه ای را ایجاد می کنند که حدود نیمی از آن مربوط به آمریکا است .
گروه های سبز امید کمی به عقب نشینی آمریکا دارند و معتقدند که در سال گذشته نیز مبارزه برعلیه تغییرات آب وهوایی چندان موفق نبوده است. درسال گذشته کشورهای عضو G8 در آلمان به کاهش 50 درصدی انتشار گازها تا سال 2050، توجه جدی کرده بودند.
کیم کاراشتنسن رئیس گروه زیست محیطی WWF اظهار داشت، کاهش میزان این گازها تا سال 2050 هدف خوبی نیست این کاهش باید حداقل به میزان 25 تا 40 درصد تا سال 2020 توسط کشورهای صنتعی باشد (ا و اشاره ای داشت به پانل تغییرات آب وهوایی سازمان ملل برای کشورهای ثروتمند که این میزان را تا سال 2050 مشخص کرده است) .
دانیل میتل از گرین پیس در هوکایدو ژاپن به خبرنگاران گفت :
باید کلمه حداقل را به میزان این کاهش های اضافه می کردند درغیر اینصورت کشورها حداکثر تلاش را در این زمینه نمی کنند. او می گوید دولت بوش در حقیقت با بیان اینکه چین وهند باید زودتر از آمریکا برای این امر اقدام کنند ، توهینی به دنیا کرده است .ایالت متحده آمریکا می خواهد که در آینده قدم های کوچکی در این زمینه بردارد. امریکا میزان کاهش 25 تا 40 درصدی را تا سال 2020 غیر منطقی می داند.
مشاور کاخ سفید در امور محیط زیست می گوید: ما تلاش خود را می کنیم وفکر می کنیم که پیشرفت خوبی داشته باشیم وبه ایجاد سیستم های مشترک سنجش اتتشار این گازها امیدواریم اما نیاز به درک این مسئله است که کاهش این گازبه میزان یک تن در چین به همان میزان در ژاپن و در آمریکاست !
دراین کنفرانس رهبران کشورهایی مانند چین ، هند ، برزیل واسترالیا وسایر آلوده کنندگان بزرگ آب وهوا با اعضای گروه G8 ملاقات هایی داشته اند.
یکی دیگر از مسائلی که دراین کنفرانس مطرح گردیدکاهش فقرتا سال 2015 ،در کشورهای فقیری که مستقیما" بعلت گرمایش زمین آسیب می بینند بود .
مخالفین برگزاری این کنفرانس از جمله طرفداران محیط زیست ، نتیجه این کنفرانس را بچگانه خوانده ودرنزدیک محل برگزاری آن تظاهرات کردند.
درتصویر بالا یک فرانسوی طرفدار محیط زیست بنام الن روبرت در روز 7 جولای 2008 از ساختمان 154 طبقه ای در فرانکفورت ، به نشانه اعتراض به برگزاری منفرانس گروه G8 ، بالا رفته است . برروی پلاکارد نوشته شده است هر روز بیشتر از 11/9 نفر براثر گرمایش زمین می میرند.
منبع : Reuters: July 7, 2008
تغییرات اقلیم و گرم شدن زمین به مرز خطر ناکی رسیده است
یکـــــی از بزرگترین دانشمندان اقلیم شناس ناسا با اعلام این مطلب تاکید کرد که انتشار عمده این گازها ناشی از تکنولوژی جدید بخصوص موتور خودروهای جدید است . و گفته است مدیران اجرایی برخی از شرکتها مانند ExxonMobil وPeabody Coal بخاطر جنایت بزرگی که در حق بشریت ومحیط زیست کرده اند بایدمحاکمه شوند.
بزرگترین دانشمند اقلیم شناس ناسا دکتر "جمز هانسن" James Hansen فیزیکدان 63 ساله ، در سال 1967 به آژانس فضایی آمریکا پیوست ، تلاشهای بسیاری را در زمینه شبیه سازی کامپیوتری گرم شدن آب وهوای کره زمین در انستیتو "گودارد" در "منهاتن" ، انجام داده است.
دکترجمز هانسن مشاور علمی" الگور" ، مدیر انستیتو مطالعات فضایی گودارد در منهاتن و یکی از منتقدان کلینتون ومنتقدان موضع دولت بوش در رابطه با افزایش گازهای گلخانه ای بخصوص دی اکسید کربن و تغییرات آب وهوایی است.
دکتر "جمز هانسن" در سال 1996 به عنوان دانشمند مرکز آکادمی ملی علوم انتخاب شده و در سال 2001برنده جایزه 250000 دلاری محیط زیست Heinz Environment Award برای تحقیقاتش در رابطه با گرمایش زمین گردید و درسال 2006 یکی از افراد تاثیر گذار در لیست 100 نفری مجله تایمز بود وجایزه Dan David Prize را برنده شد ودر 5 اپریل 2008 جایزه بزرگ PNC Bank Common Wealth Award of Distinguished Service را بخاطر کارهای برجسته اش در علم دریافت کرد.
دکتر "جمز هانسن" از سال 1988 هشدارهای عمومی زیادی در مورد تهدیدات محبوس شدن طولانی مدت گرما در زمین ، از طریق انتشار گاز دی اکسید کربن حاصل از سوخت گاز و نفت وسوختهای فسیلی ، داده است. وی مشکلات زیادی با سیاستمداران و منتخبین آنها در حکومتهای مختلف ، از جمله ناظرین بودجه و دولت بوش اول و همچنین معاون رئیس جمهور الگور، داشته است . درسال 2004 بعد از سخنرانی در دانشگاه Iowa قبل از انتخابات ریاست جمهوری ، که درآن عنوان کرده بود، دولت دهان دانشمندان اقلیم شناس را بسته است ، روابطش را با کاخ سفید بهم زد. دکتر هانسن می گوید هیچ چیز مانع از بیان نظراتش در مورد خطرات ناشی از تاخیربیشتر درجلوگیری از انتشار گاز دی اکسید کربن، نمی شود
دکتر "جمز هانسن" می گوید :
انتشار عمده این گازهای ناشی از تکنولوژی جدید بخصوص موتور خودروهای جدید است . همچنین در مصاحبه ای در بی بی سی نیوز و روزنامه گاردین پیشنهاد داده بود مدیران اجرایی برخی از شرکتها مانند ExxonMobil (بزگترین شرکت نفت وگاز دنیا با درآمدی بسیار بالا) وPeabody Coal ( بزرگترین شرکت خصوصی زغال سنگ که 10 درصد الکتریسیته آمریکا و3 درصد الکتریسیته دنیا راتامین می کند) بخاطر جنایت بزرگی که در حق بشریت ومحیط زیست کرده اند محاکمه شوند. وی همچنین از مبلغین ( لابی کنندگان)، برای سکوتشان در رابطه با تغییرات آب وهوای کره زمین ، انتقاد کرده.
دکتر "جمز هانسن" بعد از سخنرانی اش در 15 دسامبرسال 2006 واعلام اینکه سال 2005 شاید بعنوان گرمترین سال حداقل در یک قرن اخیرباشد ، مقامات رسمی آژانس فضایی آمریکا ، ناسا با روابط عمومی تماس گرفته وگفته اند که به دکتر در مورد تکرار این بیانات ، اخطار بدهد ، وگرنه عواقب بدی را بدنبال خواهد داشت. دکتر "جمز هانسن" گفته بود مقامات رسمی اداره مرکزی ناسا ، به ستاد روابط عمومی دستور داده بودند که مصاحبه ها ، مقاله ها و مطالب وی را که در وب سایت گودارد گذاشته می شود ، بررسی کنند . دکتر "جمز هانسن" وهمکارانش معتقدند که اطلاعاتی که آنها در معرض افکار عمومی قرار می دهند، سانسور می شود. ولی قائم مقام معاون مدیر روابط عمومی در آژانس فضایی امریکا "دین آگوستا" اظهارداشته: تلاشی برای ساکت کردن هانسن وجودندارد .روش ناسا این نیست ما حقیقت را می گوئیم!. این ممنوعیت برای تمام کارکنان ناسا است و تمام دانشمندان برای سخنرانی در مورد یافته های علمی خود آزاد هستند، اما اظهار نظرهای سیاسی باید به سیاست مداران وسخنگویان دولتی ، واگذار شود.دلیل دیگر برای فشار آوردن برکارکنان ناسا ،به نظم درآوردن اطلاعات است. این عمل برای هماهنگی است و مربوط به شخص ویا موضوغ خاصی مانند گرمایش زمین نمی شود .
اما دکتر هانسن مخالف این مطالب است و می گوید چنین شیوه هایی سدی است درمقابل اشتیاق مردم برای دانستن علل گرم شدن آب وهوای کره زمین ، خطرجدی که پیش روی ما است ،. او می گوید با مردم ارتباط داشتن مهم است ، زیرا نگرانی های عمومی شاید تنها چیزی است که قادر است بر علایق خصوصی که موضوع را مبهم جلوه می دهد ، غلبه کند.
هانسن در روز دوشنبه 23 جون 2008 طی سخنرانی در سالن کاپیتال واشنگتن ، دوباره بعد از بیست سال توجه دانشمندان جهان را به خطر گرمایش زمین معطوف کرد. و بیان داشت آنقدر وضع موجود آب وهوای کره زمین وخیم است که قفط باید به یک طرح قوی امید داشته باشیم. او اعلام خطر می کند که انتشار گازهای گلخانه ای به مرز خطر رسیده است ونیاز است آنرا به میزان سطح سال 1988 برسانیم.
وی می گوید نیروگاههایی با سوخت زغال سنگ که علت اصلی انتشار دی اکسید کربن می باشد باید تا سال 2025 در امریکا و در بقیه کشورها تا سال 2030 برچیده شود . میزان دی اکسید کربن در اتمسفر زمین باید به 350 قسمت در هرمیلیون باشد اما ماه گذشته 10 درصد افزایش یافته و به 7/386 قسمت در هر میلیون رسیده. من از طرف مخالفین بوش مخالفت خودرابرای برپایی نیروگاههای جدید با سوخت زغال سنگ اعلام می کنم . در انگلستان نیز اعتراض کنندگان در محلهایی که برای برپایی این نیروگاهها معین شده بود چندین بار زنجیر انسانی تشکیل داده اند.
او می گوید زمان برای توقف وضع موجود کوتاه است . وی و سایر دانشمندان بر این عقیده اند که در طی 5 تا 10 سال آینده قطب شمال عاری از یخ می شود
منبع :
http://www.thestate.com/nationwire/story/441798.html June 23, 2008
از سوي ديگر مدير مرکز فوريتهاي پزشکي استان تعداد مراجعين به بيمارستانها به علت هواي آلوده را در روزهاي 27 و 28 خرداد ماه 205 نفر اعلام کرده که متأسفانه دو نفر در تاريخهاي فوق به علت مسموميت تنفسي جان خود را از دست دادهاند (روزان 17 تيرماه 87). با عنايت به موارد فوق بي توجهي به اين مسأله ميتواند در آينده نزديک علاوه به خطر انداختن سلامتي مردم، اکوسيستم خوزستان و بعضي از مناطق همجوار را دچار تغييرات بنيادين کند
ما با توجه با تخصص خود از زمستان گذشته پروژه اي تحقيقاتي را روي اين موضوع شروع نموديم در اين نوشتار قصد داريم در کنار ارائه نتايج اوليه تحقيقات علمي خود در اين زمينه، راهکارهاي مناسبي در جهت کاهش وقوع اين پديده و کاهش اثرات زيانبار حاصل از آن ارائه دهيم.
آنچه در اين مدت علاوه بر گرد وغبار، مردم خوزستان را آزار داده است عدم اطلاع رساني کارشناسي شده و علمي در اين زمينه مي باشد. در اين ميان مسئولين استاني و کشوري جز توصيه مردم به استفاده از ماسک اظهار نظر خاصي راجع به عوامل ايجاد کننده اين پديده، راههاي مقابله با آن و روشهاي کاهش ميزان خطرات ناشي از اين آلودگي نکردهاند. هرچند که با توجه به بررسيهاي انجام شده نميتواند منکر آثار زيانبار اين پديده بر سلامتي مردم و اکوسيستم منطقه شد؛ اما متأسفانه رواج شايعاتي که سعي در بزرگنمايي پيامدهاي آلودگيهاي فعلي دارند؛ ميتواند آرامش و امنيت رواني را از مردم منطقه سلب کند و فضاي ملتهبي ايجاد نمايد که امکان بررسي همه جانبه اين پديده را از متخصصان و مسئولان سلب نمايد. لذا تشکيل کارگروهي تخصصي زير نظر استانداري، ستاد حوادث غيرمترقبه، سازمان هواشناسي و سازمان محيط زيست استان براي اطلاع رساني در اين زمينه کاملا ضروري به نظر مي رسد.
از ميان شايعاتي که در مورد اين آلودگيها رواج بيشتري دارد احتمال وجود آلودگيهاي شيميايي، ميکروبي و راديواکتيوي بوده است. متأسفانه نتايج بررسيهاي ما روي نمونههاي زيادي از گرد و غبار موجود در شهر اهواز و خاکهاي نزديک مرز ايران و عراق اين امر را تأييد ميکند. به عنوان مثال ميزان عناصري مانند اورانيوم، توريم، آرسنيک، سرب، روي، نيکل و کبالت در اين نمونهها کمي بيشتر از ميزان طبيعي آن است. نمونه هاي مورد آزمايش در سه بازه زماني و با ميزان حداکثر ديد مختلف که رابطه مستقيم با اندازه ذرات و فاصله طي شده توسط آنها دارد؛ توسط دستگاه ICP-MS آناليز شده اند. با توجه به استفاده مکرر سلاحهاي ميکروبي، شيميايي توسط رژيم صدام و استفاده امريکا از سلاحهاي حاوي اورانيوم ضعيف شده، وجود اين آلودگيها تعجب زيادي بر نميانگيزد.
نکته ديگري که بايد به آن توجه داشت نوع خاک اين گرد و غبارهاست که بيشتر از دو نوع رسي و سيلتي(کوارتزي) ميباشد. خاک رسي سبکتر بوده و گرد و غبار ناشي از آن مسافت طولانيتر طي مينمايد. گرد و غباري که در مناطق دور از خوزستان ديده ميشود بيشتر از اين نوع است. با توجه به قابليت بالاي خاک رس در جذب مواد شيميايي آلي و معدني و همچنين دانهبندي ريز آن خطرات اين نوع خاک بسيار بيشتر از خاک سيلتي (کوارتزي) است که دانه درشتتر دارند و قابليت جذب سطحي آنها کمتر است. مطالعاتي که اخيرا توسط دو گروه تحقيقاتي خارجي انجام شده نشان ميدهد که هر دو نوع ذرات علاوه بر پتانسيل بالا در جذب فلزات مانند آهن، مس، روي، سرب، کادميم، نيکل، کبالت، توريم، آرسنيک و اورانيم ؛ در طول مسير نيز ميتوانند ساير آلايندههاي آلي و معدني را جذب و به نقاط دوردست منتقل نمايند. از سوي ديگر در اين مطالعات وجود ميزان بالايي از باکتريها و گرده گياهان نيز گزارش شده است.
(1)هرچند ميزان آلودگي ميکروبي شيميايي و هستهاي در اين گرد و غبارها ناچيز است اما چون استانهايي که در معرض اين آلودگيها قرار دارند (خوزستان، فارس،بوشهر، لرستان و اصفهان ) تأمين کننده اصلي محصولات کشاورزي و باغي کشورند همين آلودگي ناچيز هم ميتواند با ورود به چرخه غذايي خطرات بزرگي را براي سلامتي کل مردم کشور خلق کند. لذا کنترل کيفي محصولات کشاورزي در معرض آلودگي بايد با جديت خاص انجام شود.
از جمله عواملي که در بروز پديده فوق نقش داشته است کاهش شديد ميزان بارندگي در منطقه، خشک شدن قسمتهاي زيادي از تالاب هاي مسير جريان باد از جمله هورالعظيم، کم شدن و تغيير مسير رودخانههاي دجله و فرات که به مرور زمان تغيير اکوسيستم را در پي داشته است. اين عوامل سبب شده است هور ها که قبلاً به عنوان يک صافي گرد و غبار و عامل تثبيت شنهاي روان عمل ميکردند اکنون خود به توليد کننده اين گرد و غبارها تبديل شوند. به جز خشکسالي که ناشي از تغييرات آب و هواي جهاني است ساير عوامل پيامد سدسازي بر روي سرچشمه هاي دجله و فرات در ترکيه و سوريه و اقدامات عمراني- کشاورزي در عراق مي باشد. لذا در انجام طرحهاي عمراني چه در ايران و چه کشورهاي همسايه بايد به تبعات زيست محيطي آن توجه ويژه نمود و با کشورهاي منطقه به مذاکره و رايزني فعالانه پرداخت.
متأسفانه در اين سالها نه تنها رايزني مناسبي با کشورهاي همسايه در اين زمينه انجام نشده است بلکه اخيراً هم دولت با واگذاري 7520 هکتار از زمينهاي تالاب هورالعظيم به وزارت نفت براي عمليات اکتشاف در حال کوباندن آخرين ميخ بر تابوت هورالعظيم است. اجراي اين مصوبه کميسيون اقتصادي دولت مصداق ضرب المثل بر سر شاخ بودن و بن بريدن است. در حالي از دولت محترم انتظار اين بود که اگر سد کرخه آورد آب به تالاب را کاهش ميدهد؛ براي حفظ اين زيست بوم راهکار زيست محيطي مناسبي ارائه دهد؛ اما اکنون ميبينيم که با اقدامي ديگر عملاً در حال به نابودي کشاندن هور است. اما نکته جالب در اين زمينه عدم واکنش مناسب از سوي رسانههايي است که از مرگ دلفينها دادشان به آسمان بلند ميشود، از بالا رفتن رطوبت در محوطه پاسارگاد به عالم و آدم شکوه ميبرند، از گذشتن جاده از تالاب انزلي مينالند و ... اما از آلودگي فزاينده هواي خوزستان و از خشک شدن هورها هيچ نمي گويند.
مطالعات ما نشان مي دهد که از زمان جنگ تحميلي دانشمندان عراقي با مطالعه دقيق شرايط آب و هوايي منطقه به ويژه جريان هاي باد همره با گرد و غبار که عموما مسير آنها غربي- شرقي است سعي در استفاده از اين مزيت طبيعي بر عليه رزمندگان اسلام داشته اند. پس از جنگ نيز دولت عراق براي مقابله با معارضين شيعه جنوب درزيست بوم منطقه تغييرات بزرگي ايجاد کرد که مي تواند به عنوان يک عامل تاثيرگذار در زمينه بروز اين پديده مطرح باشد.
با توجه به نتايج تحقيقات انجام شده اقدامات زير جهت کاهش پيامدهاي اين آلودگي ها پيشنهاد مي گردد: طراحي، توليد و توزيع ماسک مناسب اين گرد و غبارها. اکثر ماسکهايي که هم اکنون در بازار موجودند براي استفادههاي خاص طراحي و ساخته نشدهاند لذا با توجه با دانهبندي ذرات بايد نسبت به طراحي و توليد ماسکهاي ويژه هر منطقه اقدام نمود. به عنوان مثال منافذ ماسکي که درمناطق دوردست استفاده ميشود بايد ريزتر از ماسکي باشد که براي اهواز مناسب است. افزايش سهميه شير ارانه اي و توزيع شير ارزان قيمت در استان هاي داراي آلودگي و توصيه مردم به نوشيدن شير از ديگر اقداماتي است که بايد در زمانهاي اوج آلودگي انجام شود.
در برنامه اي کوتاه مدت براي جلوگيري از نفوذ گرد و غبار، قيرپاشي براي تثبيت شن هاي روان غرب خوزستان پيشنهاد مي گردد. در درازمدت نيز بايد طرح کمربند سبز اهواز که مدتهاست راکد مانده احيا و آنرا به سراسر غرب خوزستان تعميم داد.
از سوي ديگر براي پايش مداوم شرايط آب و هوايي و بررسي دقيق تغييرات زيست-محيطي منطقه تاسيس مرکزي تحقيقاتي ويژه اين کار کاملا ضروري به نظر مي رسد هر چند مسئولين استان در حد بضاعت خويش به پژوهش هاي کاربردي در اين زمينه اهميت مي دهند اما با توجه به تگناهاي مالي در استان، به نظر مي رسد معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري که رسالت اصلي آن کمک به تحقيقات کاربردي است و بودجه کلاني هم در اختيار دارد بايد در اين زمينه به دانشگاههاي مادر استان خوزستان توجه ويژه داشته باشد.
در پايان بايد گفت اين پديده نه آنچنان بي خطر است که با توصيه به استفاده از ماسک و بيرون نيامدن مردم از خانه، به راحتي از کنار آن گذشت و نه آنچنان خطرناک که برخي افراد غير متخصص و غيرمسئول با بزرگنمايي آرامش رواني جامعه را به خطر اندازند. آثار و پيامدهاي اين پديده با کار کارشناسي متخصصان مربوطه و حمايتهاي مسئولين استان قابل کاستن تا حد معمول و طبيعي آن است.
اميدواريم مسئولين محترم با درايت و آيندهنگري به اين مسأله توجه کنند و با صداقت با مردمي که دين خود را به اسلام و ايران ادا کردهاند؛ برخورد نمايند و اگر هم بتوانند دين خود را به مردم صبور و قانع خوزستان ادا نمايند.
مرجع
1. Monteil, M. A. Evironmental Geochemistry and Health 2008,339.
دکتر عليرضا زراسوندي استاديار زمين شناسي اقتصادي دانشگاه شهيد چمران
دکتر بابک مختاري استاديار شيمي آلي دانشگاه شهيد چمران